Γιατί δεν πρέπει να βάζεις μπανάνα στο smoothie σου, σύμφωνα με νέα μελέτη

Η επιλογή του φρούτου σε ένα smoothie επηρεάζει την απορρόφηση σημαντικών φυτικών συστατικών. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που εξετάζει πώς τα ένζυμα των φρούτων επηρεάζουν τη βιοδιαθεσιμότητα των πολυφαινολών, η μπανάνα, λόγω ενός φυσικού ενζύμου που περιέχει, μπορεί να μειώσει σημαντικά την ποσότητα των ωφέλιμων ενώσεων που τελικά φτάνουν στην κυκλοφορία του αίματος μετά την κατανάλωση ενός smoothie.

Η μελέτη επικεντρώθηκε στις φλαβαν-3-όλες, μια κατηγορία φυτικών συστατικών που βρίσκονται σε φρούτα, κακάο και τσάι και έχουν συσχετιστεί με καρδιαγγειακά και γνωστικά οφέλη. Αν και οι συγκεκριμένες ενώσεις θεωρούνται ιδιαίτερα ευεργετικές, η απορρόφησή τους από τον οργανισμό εξαρτάται όχι μόνο από την ποσότητα που καταναλώνεται, αλλά και από το πώς έχει δεχθεί επεξεργασία το τρόφιμο.

Πειράματα με μπανάνα, μούρα και κάψουλες 

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις σχεδίασαν δύο κλινικές δοκιμές με υγιείς εθελοντές, στους οποίους χορηγήθηκαν διαφορετικά ροφήματα: ένα smoothie με μπανάνα (με υψηλή δραστικότητα του ενζύμου πολυφαινολικής οξειδάσης), ένα smoothie με μούρα (χαμηλής δραστικότητας) και, ως σημείο αναφοράς, κάψουλες με την ίδια ποσότητα φλαβαν-3-ολών. Με αυτόν τον τρόπο οι ερευνητές μπορούσαν να συγκρίνουν άμεσα την απορρόφηση των ουσιών χωρίς την επίδραση της τροφής.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: όταν οι συμμετέχοντες κατανάλωναν τις φλαβαν-3-όλες σε μορφή κάψουλας, τα επίπεδα των μεταβολιτών τους στο αίμα κορυφώνονταν σε υψηλές συγκεντρώσεις. Παρόμοια επίπεδα παρατηρήθηκαν και μετά το smoothie με μούρα. Αντίθετα, το smoothie με μπανάνα οδήγησε σε δραματική μείωση της απορρόφησης, με τα επίπεδα να είναι έως και 84% χαμηλότερα.

Οι ερευνητές εντόπισαν τον βασικό υπαίτιο: το ένζυμο πολυφαινολική οξειδάση (PPO), το οποίο υπάρχει σε υψηλές συγκεντρώσεις στη μπανάνα και είναι γνωστό ότι προκαλεί το «μαύρισμα» των φρούτων, όταν κόβονται. Το ένζυμο αυτό φαίνεται ότι αντιδρά με τις φλαβαν-3-όλες και τις διασπά πριν προλάβει ο οργανισμός να τις απορροφήσει.

Στη δεύτερη φάση της μελέτης, οι επιστήμονες προσπάθησαν να διαχωρίσουν το φαινόμενο της επαφής των συστατικών πριν την κατανάλωση από αυτό που συμβαίνει μέσα στο σώμα. Όταν οι φλαβαν-3-όλες και η μπανάνα καταναλώνονταν ταυτόχρονα αλλά χωριστά, ώστε να μην αναμειγνύονται πριν την κατάποση, η απορρόφηση βελτιώθηκε ελαφρώς, αλλά παρέμεινε χαμηλότερη σε σχέση με την κατανάλωση χωρίς μπανάνα.

Πού καταλήγουν οι ερευνητές

Οι ερευνητές οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι η δράση του ενζύμου δεν σταματά στο στομάχι, αλλά μπορεί να συνεχίζεται και μετά την κατανάλωση, επηρεάζοντας περαιτέρω τη σταθερότητα των φλαβαν-3-ολών. Πειράματα σε προσομοιωμένες συνθήκες πέψης έδειξαν ότι το ένζυμο παραμένει ενεργό ακόμα και σε όξινο περιβάλλον, μειώνοντας επιπλέον τις διαθέσιμες ποσότητες των ωφέλιμων ενώσεων. Η μελέτη επίσης έδειξε ότι η δραστικότητα της πολυφαινολικής οξειδάσης διαφέρει σημαντικά μεταξύ φρούτων και λαχανικών. Η μπανάνα, το παντζάρι και ορισμένα φρούτα όπως το μήλο και το αχλάδι παρουσίασαν υψηλά επίπεδα ενζύμου, ενώ τα μούρα είχαν πολύ χαμηλότερη δραστικότητα. Αυτό εξηγεί γιατί τα smoothies με μούρα δεν επηρέασαν την απορρόφηση των φλαβαν-3-ολών.

Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι φλαβαν-3-όλες θεωρούνται ήδη δύσκολες στην απορρόφηση, καθώς μεταβολίζονται γρήγορα από τον οργανισμό και το μικροβίωμα του εντέρου. Η νέα μελέτη δείχνει ότι η επεξεργασία των τροφών πριν καν φτάσουν στο σώμα μπορεί να μειώσει ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητά τους.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινή διατροφή 

Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, τα smoothies δεν είναι «ανθυγιεινά», τονίζουν οι επιστήμονες, αλλά ο τρόπος παρασκευής τους μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη διατροφική τους αξία. Η επιλογή φρούτων που παρουσιάζουν χαμηλή ενζυμική δραστηριότητα, όπως τα μούρα, φαίνεται να διατηρεί καλύτερα τα ωφέλιμα φυτικά συστατικά.

Τέλος, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το φαινόμενο πιθανόν να μην περιορίζεται μόνο στις φλαβαν-3-όλες, αλλά να αφορά και άλλες πολυφαινόλες με παρόμοια χημική δομή. Αυτό ανοίγει ένα νέο πεδίο έρευνας για το πώς η επεξεργασία τροφίμων στο σπίτι ή στη βιομηχανία μπορεί να επηρεάζει την πραγματική θρεπτική τους αξία.